Kwa mujibu wa Idara ya Kimataifa ya Shirika la Habari la Hawza, Abdulaziz Saleh bin Habtour, mmoja wa watu mashuhuri katika ulingo wa kisiasa wa Yemen, ameandika makala katika gazeti la nchi hiyo la 26 Septemba, akiwapongeza wananchi wa Iran na kuchambua vipengele mbalimbali vya msimamo thabiti wa nchi hiyo katika kukabiliana na mashambulizi ya Marekani na Israel.
Iran: Taifa Lililosimama Imara Katikati ya Moto wa Vita
Mashambulizi makubwa yalianzishwa; miundombinu ililengwa, hasara za kibinadamu zikatokea, na shinikizo la kijeshi na kiuchumi likaongezeka. Lengo lilikuwa kuipigisha magoti Iran na kubadilisha mizania yake ya kisiasa, hata hivyo, yaliyotokea baadaye hayakubaki tu katika uwanja wa mapambano ya kijeshi, Iran iliendelea kuwa katikati ya matukio ya eneo hilo, huku vita vikichukua sura iliyovuka mipaka ya nchi hiyo.
Mashambulizi ya Marekani na Israel dhidi ya Iran, yaliyofanyika tarehe 28 Februari 2026, yalikuwa na malengo yaliyovuka zaidi ya kudhoofisha uwezo wa kijeshi wa nchi hiyo. Miongoni mwa malengo yaliyotajwa ya operesheni hiyo ni kubadilisha mfumo wa kisiasa, kidini na kiutawala wa Iran, pamoja na kusimamisha mpango wake wa nyuklia, hata hivyo, kuendelea shughuli za taasisi za nchi hiyo na kupangwa upya mifumo ya kisiasa, kiusalama na kijeshi kulionyesha kwamba shughuli za uongozi na utawala nchini Iran ziliendelea licha ya shinikizo kubwa la vita.
Miundombinu Chini ya Mashambulizi; Wananchi Katikati ya Mgogoro
Pamoja na mapambano ya kijeshi, hasara za kibinadamu na uharibifu wa miundombinu ya kiraia vilidhihirisha sura chungu ya vita. Shule, vyuo vikuu, misikiti, hospitali, madaraja na bandari ni miongoni mwa maeneo ambayo taarifa kuhusu mashambulizi zilitaja kuwa yameathiriwa. Hasara hizi haziishii tu katika majengo, bali pia huathiri maisha ya kila siku ya wananchi.
Hata hivyo, katika simulizi hili, Iran haionekani tu kama nchi iliyokumbwa na uharibifu wa vita, bali pia kama jamii ambayo, katikati ya mgogoro, ushiriki wa wananchi na uhusiano wao na mifumo ya nchi umekuwa miongoni mwa vipengele muhimu vya mabadiliko yanayotokea.
Ushiriki wa wananchi na uungaji mkono wao kwa uongozi na taasisi za nchi umetathminiwa kuwa ishara ya mshikamano wa kijamii katika mazingira magumu.
Nguvu Inayojibu Katika Uwanja wa Mapambano
Mapambano ya kijeshi pia yalidhihirisha kipengele kingine cha uwezo wa Iran. Mashambulizi ya makombora na ndege zisizo na rubani ya Iran dhidi ya maeneo ya Marekani katika eneo hili yalikuwa sehemu ya majibu ya kijeshi ya nchi hiyo kwa mashambulizi iliyofanyiwa, jibu hilo liliweka mizania ya kiusalama ya eneo hili katikati ya mjadala.
Katika mazingira kama haya, nguvu ya nchi haiwezi kupimwa kwa kuzingatia tu kiwango cha uharibifu ilichopata. Uwezo wa kuendelea kuendesha shughuli za nchi, kudumisha mshikamano wa ndani na kukabiliana na vitisho pia ni sehemu ya picha ya uwezo wa nchi hiyo. Katikati ya mapambano haya, Iran iliendelea kuwa miongoni mwa wahusika wakuu katika mizania ya nguvu ya eneo hili.
Mlango-Bahari wa Hormuz: Eneo Ambalo Dunia Haiwezi Kulipuuza
Umuhimu wa Iran hauishii katika mipaka yake ya kijiografia. Mlango-Bahari wa Hormuz, ukiwa mojawapo ya njia muhimu za kimkakati za usafirishaji wa nishati duniani, unaunganisha moja kwa moja matukio ya eneo hili na uchumi wa kimataifa. Mafuta, gesi, bidhaa za petroli na kemikali zake, pamoja na malighafi zinazohitajika katika kilimo, ni miongoni mwa bidhaa ambazo usafirishaji wake unategemea njia za baharini katika eneo hili.
Usumbufu wowote katika usafiri wa majini kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz unaweza kuathiri masoko ya dunia, kuongeza gharama za usafirishaji na nishati, na kusababisha shinikizo jipya la kiuchumi kwenye nchi mbalimbali.
Kwa namna hiyo, wigo wa athari za vita unavuka uwanja wa mapambano ya kijeshi. Kuanzia katika masoko ya nishati hadi biashara ya kimataifa na gharama za maisha ya wananchi katika nchi za mbali na zilizo karibu, maeneo yote haya yanaweza kuathiriwa na matukio yanayotokea katika njia hii muhimu ya kimkakati ya majini. Ukweli huu unaonesha kwamba nafasi ya Iran katika mizania ya nguvu ya eneo hili pia imefungamana na jiografia, usalama wa nishati na uchumi wa dunia.
Madai ya Ushindi Rahisi Yanayokabiliwa na Gharama Kubwa za Vita
Madai ya Donald Trump kuhusu mafanikio yaliyopatikana katika vita hivyo pia yamekosolewa. Tathmini iliyotolewa inaeleza kwamba, licha ya mashambulizi makubwa na uharibifu uliosababishwa, malengo ya kimkakati ya Marekani na Israel hayakufikiwa kwa namna iliyotarajiwa. Sambamba na hilo, uwepo wa kambi za kijeshi za Marekani katika nchi za eneo hili umetajwa kuwa mojawapo ya sababu zinazoweza kuzifanya nchi hizo zikabiliwe na athari za mapambano hayo. Kuwa katika mzunguko wa mzozo wa kijeshi hakumaanishi kwamba nchi inaweza kuepuka matokeo yake. Hali hii huwa muhimu zaidi pale ambapo wigo wa mgogoro unapovuka mipaka ya nchi moja na kuathiri usalama wa eneo zima.
Iran: Zaidi ya Uwanja wa Vita
Mambo yanayojitokeza kutokana na matukio haya yanavuka zaidi ya idadi ya mashambulizi na uharibifu wa kijeshi. Kinachozungumziwa ni uwezo wa nchi kudumisha mshikamano wake, kuendelea kuendesha shughuli zake na kusimama imara mbele ya shinikizo la nje. Suala hili linahusiana na uhuru wa kisiasa na utashi wa wananchi wa kuamua mustakabali wao wenyewe.
Katika mapambano haya, Iran haikuwa tu katikati ya matukio ya kijeshi na kisiasa ya eneo hili, bali nafasi yake ya kimkakati na umuhimu wa Mlango-Bahari wa Hormuz pia vilisababisha athari za vita kuenea hadi katika uchumi wa dunia.
Katika mazingira kama haya, kutathmini nguvu na nafasi ya Iran bila kuzingatia nafasi ya wananchi wake, uwezo wake wa kujilinda na ushawishi wake katika eneo hili hakutoi picha kamili na hali halisi ya mapambano hayo.
Chanzo: Gazeti la 26 Septemba — Yemen.
Maoni yako