Kwa mujibu wa Shirika la Habari la Hawza, mawasiliano ya mwanadamu na ulimwengu wa roho yana daraja na aina mbalimbali, na kufahamu kwa usahihi kila moja kati ya aina hizo, huzuia kuchanganya dhana pamoja na matumizi mabaya yanayotokea kwa kawaida. Wakati mawasiliano kama kuzuru makaburi ya waliokufa na kuwaombea kheri pamoja na kuwafanyia mema ni mambo yanayoeleweka na yanayokubalika, suala la kuihudhurisha roho katika hali ya kuwa macho lina changamoto na masharti maalumu.
Swali:
Je, inawezekana kuihudhurisha roho? Kwa sababu katika filamu na pia katika riwaya imeelezwa kwamba wakati mwingine roho hujitokeza duniani na zinafahamu hali zetu. Ikiwa ni hivyo, kwa nini kila mara katika filamu na misururu ya televisheni wanatutisha kuhusu kuwasiliana na roho na kuziita?
Utangulizi wa jibu:
Katika imani za kidini, roho ni kiumbe kisicho cha kawaida, ambacho ndicho kinachounda hakika ya mwanadamu, na kiko nje ya mada na mipaka yake. Wakati wa kifo, roho hutengana na mwili wa mwanadamu. Ingawa kuwepo kwa roho kumekubalika tangu zamani hadi sasa na wanafalsafa wengi kama Socrates, Plato, Aristotle, Farabi na Ibn Sina, pamoja na wanatheolojia wengi wa Kiislamu kama Sheikh Mufid, Banu Nawbakhti, Muhaqqiq Khwaja Tusi, Fakhr al-Razi, Ghazali na Raghib Isfahani(1), lakini suala la uwezekano wa “kuiita roho” na masharti yake ni utafiti mwingine. Hapa chini tunatoa baadhi ya nukta kuhusu jambo hili:
Nukta ya Kwanza:
Suala la kuwasiliana na roho linaweza kufikiriwa kwa namna kadhaa:
1. Mawasiliano bila mazungumzo kati ya pande mbili:
Mfano wake ni mawasiliano yetu na roho kupitia kuzuru makaburi na kuwafanyia wafu kheri, ambapo wao hutambua uwepo wetu bila kuwa na mazungumzo nasi. Au mfano mwingine ni ufahamu na taarifa ambazo baadhi ya roho zinaweza kuwa nazo kuhusu hali ya watu wao waliobaki duniani. Jambo hili linawezekana, na kuna ushahidi wa kutosha unaothibitisha usahihi wake, katika aina hii pia hakuna mazungumzo yanayofanyika kati ya pande hizo mbili, bali ni ufahamu tu wa roho kuhusu hali ya waliobaki duniani.
2. Mawasiliano yanayoambatana na mazungumzo katika ulimwengu wa usingizi:
Mfano wake ni kuwaona watu waliokufa katika ndoto. Ingawa jambo hili linawezekana, kwanza, kwa kawaida sisi hatuwezi kutambua kwa uhakika ndoto ya kweli na ndoto isiyo ya kweli; na huenda ikawa ni miongoni mwa ndoto za kishetani. Pili, kutamani kuziona roho na watu waliokufa katika ndoto kunaweza kumpeleka mtu katika upotofu. Kwa hiyo, si jambo sahihi, na linaweza kuandaa mazingira ya Shetani kuingia na kuwa na ushawishi katika ulimwengu wa ndoto.
3. Mawasiliano yanayoambatana na mazungumzo katika hali ya kuwa macho:
Inaonekana kwamba kile kinachojulikana kama “kuiita roho” kinahusiana na aina hii. Yaani, mtu aweze, kwa kuwa na nguvu maalumu, kuziita roho za watu waliokufa kutoka ulimwengu wa juu na kuziweka katika hali ya kuulizwa maswali na kujibiwa na yeye. Aina hii imechanganywa na aina ya kwanza katika swali lako. Hivyo, tutaendelea kuichunguza aina hii, yaani suala la kuiita roho.
Nukta ya Pili:
Daima tunapaswa kuzingatia kwamba msingi wa imani za kidini unapaswa kujengwa juu ya nguzo za yakini na maarifa ya haki. Kupata maarifa ya kidini kupitia misururu ya televisheni, filamu, riwaya na mambo kama hayo si jambo la kuaminika wala linalopendelewa. Huenda vyombo vingi vya habari, kwa lengo tu la kuhakikisha au kuongeza mvuto wa kisanaa na wa kimaudhui katika simulizi, vikawa vinaeleza visa na mambo ambayo yako mbali sana na ukweli na uhalisia wa jambo.
Aina hii ya Aya inaonesha kwamba, mtu anapokufa mara moja huingia katika uwanja wa utawala wa Mwenyezi Mungu na irada Yake kamili. Kwa hiyo, kila jambo linalotokea katika uwanja huu linapaswa kuwa kwa idhini ya Mwenyezi Mungu. Hii ni tofauti na dunia, ambako Mwenyezi Mungu, kwa namna ya kiasi na kwa ajili ya kuwajaribu viumbe wenye hiari na kuifanya hiari yao itekelezeke, amewaacha huru katika baadhi ya mambo.
Kwa hiyo, hitimisho ni kwamba ikiwa kuihudhurisha roho kuna uhalisia, hii haimaanishi kwamba kila mtu, wakati wowote anaotaka, anaweza kuiita roho ya mtu yeyote anayemtaka. Bali sheria ya kuiita roho inafuata sheria inayotawala katika ulimwengu wa baada ya kifo. Roho inaweza kuwasiliana na mtu pale tu inapopata ruhusa kutoka kwa Mola wake kwa kuzingatia maslahi fulani.
Kwa upande mwingine, mtu anayeiita roho naye anapaswa kuwa na ustahiki na sifa za kiroho, na bila shaka pia pasiwepo kizuizi chochote cha kuzuia mawasiliano hayo.
Kwa hiyo, kuzungusha meza, kuweka sahani ndogo, kupanga karatasi yenye herufi mbalimbali, kuweka kikombe na mambo kama hayo ni michezo ya kuwapotosha na kuwahadaa watu wasio na uelewa na wasiojua. Huenda wakati mwingine katika mchakato huo kinachoitwa kwa hakika kikawa ni miongoni mwa majini, na si roho!
Hitimisho:
Kutokana na yaliyotajwa, inabainika kwamba ingawa “kuiita roho” kunawezekana na kuna ushahidi mwingi wa riwaya na wa kimajaribio unaounga mkono uwezekano huo, lakini kwa sababu mambo haya hayajaeleweka vizuri na ni mambo ya kigeni kwa mwanadamu, elimu na ufahamu wa mwanadamu kuhusu jambo hili ni mdogo. Hali hii imesababisha kujitokeza matapeli na wahalifu wanaotumia urahisi wa watu vibaya.
Bila shaka, roho, ikiwa ni miongoni mwa viumbe vikubwa vya Mwenyezi Mungu, iko katika ulimwengu ulio chini ya uwezo na utawala Wake kamili. Mawasiliano yoyote na roho hiyo au kuiita yanahitaji, angalau, mambo matatu:
1. Ustahiki wa kiroho wa mtu anayeiita;
2. Idhini na ruhusa ya Mwenyezi Mungu kwa kuzingatia baadhi ya maslahi;
3. Kutokuwepo kizuizi kinachozuia jambo hilo kutokea.
Hata hivyo, kutegemea filamu, misururu ya televisheni, riwaya na mambo kama hayo katika kupata maarifa kuhusu mambo ya ghaibu, kama vile suala la kuihudhurisha roho, ni jambo lenye makosa na linaloweza kumpotosha mtu, kwa kuzingatia maelezo yaliyotolewa.
Rejea:
1. Hasan-Zadeh Amuli, Hasan, Sarh al-‘Uyun fi Sharh al-‘Uyun, Qum, Bustan Kitab, 1393 Hijria Shamsia, chapa ya 5, uk. 117, 120 na 121.
2. Suratul-Isra, Aya ya 85.
3. Ayatullah Ja‘far Subhani Tabrizi amethibitisha kwa kina kupitia Qur’ani na Sunna usahihi wa mawasiliano na roho, na pia ametoa mifano ya Maimamu (as) kuzungumza na roho. (Subhani Tabrizi, Ja‘far, Asalat al-Ruh min Nazhar al-Qur’an, Qum, Taasisi ya Kielimu na Utafiti ya Imam Sadiq (as), 1377 Hijria Shamsia, uk. 95–146).
4. Jawadi Amuli, Abdullah, Tafsir Mawdu‘i ya Qur’ani Tukufu, Tehran, Markaz Nashr Farhangi Raja, Suratul-Isra, Juzuu ya 1, uk. 119–120.
Chanzo: Kituo cha Kitaifa cha Kujibu Maswali ya Kidini nchini Iran.
Maoni yako